Wstęp

Na początku chciałem zauważyć, że nie jest to żadne profesjonalny poradnik (o ile w ogóle poradnikiem można nazwać), ani ja nie jestem żadnym autorytetem w tym temacie. Po prostu widząc jakiś czas temu niektóre komentarze do tekstów - oraz mówienie, że już nie wiadomo co w nich pisać - stwierdziłem, że można by coś takiego napisać. Może też niektórych zaciekawi jakie kryteria uwzględniam przy pisaniu własnych opinii, a może nawet komuś podrzuci jakiś pomysł, na co jeszcze zwrócić uwagę. Tekst w większej mierze skupi się na ocenianiu wartości merytorycznej niż technicznej, gdyż to głównie tego brakuje w większości komentarzy.



Po pierwsze nastawienie
Jeszcze zanim rozpocznę lekturę tekstu, staram się odpowiednio nastawić. Wiadomym jest, że w zależności od jego charakteru, trzeba będzie spojrzeć pod innym kątem. W miniaturach szukam ukrytego przekazu i zwracam uwagę na jego formę i sposób ukazania, natomiast w tekstach długich, kilkuczęściowych na rozwój i płynność fabuły.
Poezję komentuję rzadko, ze względów zainteresowania tematem, oraz obeznaniem. Jednak jeśli już mi się zdarzy, to staram się pozostawić autorowi jak najwięcej wskazówek, opisując podstawowe rzeczy i odczucia.

Cel
Jaki jest cel moich komentarzy? Nie jest to takie oczywiste, jakby mogło się zdawać. Są dwa cele: moja korzyść i korzyść autora tekstu. Uczę się analizować i rozbierać tekst i fabułę na części pierwsze, co, mam nadzieję, przyda mi się we własnym rozwoju pisarskim. Korzyść autora, bo w końcu po to tu wszyscy jesteśmy, aby pomagać sobie nawzajem. Tutaj trzeba znaleźć równowagę pomiędzy krytyką, a podbudowaniem. W zależności od osoby, można sobie pozwolić na ostrzejsze słowa, lub na dorzucenie jakichś słów zachęty.

Obiektywność
Jak już komentuję czyjś tekst to staram się być obiektywny. Wszelkie subiektywne preferencje gatunkowe, czy fabularne staram się odrzucić na bok (o stosunku do autora chyba nie trzeba wspominać?). W końcu oceniany jest tekst, nie to jak się wpasowuje w gatunek fantasy, a już tym bardziej nie autor. Jeśli jednak już napiszę coś w związku z własnymi upodobaniami to podkreślam to.

Prosto, łatwo i przyjemnie
Samo suche wypunktowanie błędów, użycie "dziwnej" dla autora terminologii, wspominanie pokrótce bez wyjaśnienia mija się z celem. Żeby pomóc trzeba najpierw napisać to zrozumiale, sensownie i, jeśli się da, ciekawie. Dokładniejsze wyjaśnienie, porównanie do czegoś (czegokolwiek, nie musimy się trzymać tylko i wyłącznie literatury), czy podanie przykładu z pewnością odpowie na pytanie, które mogłyby się pojawić bez tego typu rozwinięć.

Syndrom "relacji matki z synem" i "czytam, ale nie komentuję"
Po różnych doświadczeniach z różnych for muszę wspomnieć i o tym. Zacznę może od syndromu "czytam, ale nie komentuję". Wiadomo o co chodzi, prawda? Jest to irytujące zjawisko, w którym czerpie się od autora, nie poświęciwszy nawet krótkiej chwili, aby w jakikolwiek sposób dać znać, co sądzimy o tekście. Jak dla mnie z takim podejściem to lepiej już wziąć książkę w rękę zamiast przesiadywać na forum. Z drugiej strony komentarze jednozdaniowe są tylko pół stopnia wyżej.
Co do syndromu "relacji matki z synem", już wyjaśniam o co chodzi. Mianowicie nie wymagajmy w tekście, który ukazuje krajobraz i jego zmianie, aby autor rozwinął wątek relacji matki z synem, albo w tekście, w którym akcja dzieje się na morzu, nie wytykajmy autorowi nieznajomości tematu wykopalisk.

Struktura
Ocenę tekstu dzielę na dwie odrębne części: techniczną i merytoryczną. Każdą z nich można jeszcze bardziej podzielić. Staram się, aby w komentarzu nie panował chaos, wszystko wypisuję po kolei, zaczynając od części technicznej: na początku ukazując wyłapane błędy, później podsumowując ogólne wrażenie warsztatu. Podobnie w następnej, merytorycznej części: przedstawienie opinii i pomysłów, zakończone podsumowaniem.

Część techniczna
Tu można podzielić na błędy: gramatyczne, kompozycji i norm.

Nie ma co się tu rozpisywać za bardzo. Osobiście zwracam uwagę tylko na te, których pewien jestem, lub mam wrażenie, że coś jest z nimi nie tak, lecz jeśli naprawdę nie mam pojęcia i nie mogę się zdecydować, to ewentualnie zaznaczę, żeby autor zwrócił uwagę na dany fragment, lub też pomijam, zależnie od sytuacji. Wszelkiego rodzaju mini błędy typu literówki wypisuję, żeby później autor nie musiał ich szukać. Płynność tekstu, łatwość i przyjemność czytania słów. Odpowiednie zastosowanie różnych środków, komentarzy, podziału akapitów, no i oczywiście ten nieszczęsny zapis dialogów. Z reguły jak jest bardzo, bardzo źle to podaję kilka pierwszych z poprawkami, a później proponuję przeczytanie poradnika na ten temat. Na zakończenie wspomnę jeszcze, że nie szukam błędów na siłę. W niektórych przypadkach zdarza się, że dane zastosowanie błędu, jest użyte z premedytacją w jakimś określonym celu. To również trzeba wziąć czasem pod uwagę.

Część merytoryczna

Tak jak wcześniej wspominałem, tutaj panuje największa różnorodność kryteriów ze względu na charakter utworu. Pod innym kątem będziemy opisywać poezję, miniatury i opowiadania (w szczególności to ostatnie ale o tym później). Postaram się wypunktować z oznaczeniami charakteru utworu (P - poezja, O - opowiadanie, M - miniatura*).

*Pojęcie miniatury można dość swobodnie tłumaczyć. W przypadku, który przedstawiam chodzi raczej o krótki tekst z ukrytym przekazem: filozoficznym, etycznym, psychologicznym etc.

• Przekaz i morał (P, M)
• Sposób przedstawienia (P, M, O)
• Lekkość i płynność czytania (P, M, O)
• Zastosowane środki (P, M)
• Plastyczność opisów (M, O)
• Emocje, które tekst wywołał (P, M)
• Trwałość śladu jaki pozostawił (P, M)
• Budowa fabuły (M, O)
• Budowa napięcia (P, M, O)
• Odniesienie do całości (O)
  

Tak naprawdę do form długich można odnieść wszystko co wypisałem, jednak jest to kwestia priorytetów, tego co ma być w tekście najważniejsze. O tym więcej poniżej.


Przekaz i morał - wybrana tematyka, jej uniwersalność, trudność problemu etc.
Sposób przedstawienia - jakość zaprezentowania, zrozumiałość lub zawoalowanie, pomysłowość ujęcia tematu.
Lekkość i płynność czytania - budowa, zastosowanie słów i pojęć, umiejętność zbudowania "równej zdaniodrogi".
Zastosowane środki - czyli po prostu umiejętne użycie wszelkiego rodzaju środków stylistycznych.
Plastyczność opisów - zdolność sprawiania, aby czytelnik przeniósł się do przedstawianego świata, łatwo sobie wyobraził, czuł się zupełnie jakby w głowie leciał mu film.
Emocje, które tekst wywołał - co tekst w nas wzbudził, jakie uczucia pojawiły się w trakcie lektury.
Trwałość śladu jaki pozostawił - czy na długo pozostanie w pamięci, czy też szybko przeminie z powodu braku mocnego akcentu, oryginalności etc.
Budowa fabuły - opinia na temat pomysłu całej opisywanej historii, jej wątków, braków, błędów, zaprzeczeń, logiki wydarzeń, realności etc.
Budowa napięcia - umiejętność odpowiedniego dawkowania i użycia różnych metod do jego budowy: wydarzenia, kolejność ich występowania i długość poszczególnych wydarzeń, kompozycja tekstu etc.
Odniesienie do całości - mogące występować tylko w formach długich z wiadomych względów. Po prostu opinia jak dany fragment wpasowuje się do całości, jak współpracuje z poprzednimi. Tutaj również można wykazać elementy, których wcześniej nie oznaczyłem opowiadaniem. Jak najbardziej w odniesieniu do całego tekstu można mówić o jego przekazie, emocjach i trwałości pozostawionych śladów. Opowiadanie jest ze swojej natury takim tworem, na który trzeba spojrzeć całościowo i fragmentarycznie.



Jeśli ktoś by chciał, mogę dorzucić jeszcze przykład komentarza do tekstu z opisem, co, jak i skąd zostało z tekstu wyłuskane.


Na zakończenie chcę tylko przypomnieć, że nie są to jakieś wytyczne, ani ja nie jestem znawcą. Są to po prostu kryteria, którymi kieruję się podczas komentowania, to na co sam zwracam uwagę i co chciałbym przeczytać w komentarzach do moich własnych tekstów. Temat uznaję za otwarty, może o czymś nie wspomniałem, lub zapomniałem, a może sami chcielibyście dowiedzieć się jeszcze czegoś innego o swoim tekście? Gdyby coś było niezrozumiałe - pisać.

Noo, niby rzecz przydatna, ale z drugiej strony - trochę mnie śmieszy. To tak jakby pisać poradnik wypróżniania się, czy coś... Ale to takie moje prywatne odczucie, które w żaden sposób nie wpłynie na techniczną ocenę powyższego tekstu. Napisałeś go bowiem w fajny sposób, ująłeś rzeczywiście wszystko, co w takich porządnych komentarzach powinno się znaleźć. Nie zastanawiałem się nigdy nad ich konstrukcją - może pomijając rezygnację z wypisywania błędów gramatycznych, itd. - ale w gruncie rzeczy stosowałem się do powyższych porad. Z lepszym lub gorszym skutkiem, oczywiście.

Ja to się poczułam zobligowana teraz do pisania dłuższych komentów o_O I mam nadzieję, że nie ja jedna

(01.11.2011 23:04)Plastikowy Jezus napisał(a):  Noo, niby rzecz przydatna, ale z drugiej strony - trochę mnie śmieszy. To tak jakby pisać poradnik wypróżniania się, czy coś...

sęk w tym, że są i bywały tu osoby, których komentarzy było wiele, ale ograniczały się do stylu "fajne, chcę więcej". A komentarz jednak powinien zawierać coś więcej, choćby jedne głupie zdanie dlaczego się podobał, dlaczego nie i tak dalej. To nie jest trudne, ale tu chyba o lenistwo chodzi.

109 641

Moim zdaniem taki poradnik jest potrzebny. Może w końcu ludzie zaczną komentować jak na forum literackie przystało. Musimy sobie pomagać, bo po czymś w stylu "super, czekam na next" nie poprawimy swojego warsztatu ani nic.

Po przeczytaniu uznałem, że przede mną jeszce długa droga do napisania dobrego komentarza, ale teraz przynajmniej będę wiedział w jakim kierunku iść, żeby to osiągnąć. Dobra robota Er.

Fajnie że ktoś dodał taki ,,poradnik'' Dla początkujących(takich jak dla mnie) bardzo się przyda.

Cytat:Wszelkiego rodzaju mini błędy typu literówki wypisuję, żeby później autor nie musiał ich szukać.

Hm. Tak się zastanawiałam nad tą kwestią i nie jestem pewna co do słuszności tego twierdzenia. W gruncie rzeczy na dłuższą metę bez sensu będzie wypisywanie w komentarzu na forum literówek, których w tekście znajdzie się co drugie słowo pisane, prawda? Nie lepiej wówczas zasygnalizować (ewentualnie zaproponować na zasadzie wolontariatu własnego poprawę przez mail) problem danemu autorowi?

Cytat:W niektórych przypadkach zdarza się, że dane zastosowanie błędu, jest użyte z premedytacją w jakimś określonym celu. To również trzeba wziąć czasem pod uwagę.

Nie wiem dlaczego, ale przywodzi mi to na myśl przykład opowiadania, które czytałam jakiś czas temu na innym forum. Szczegółów nie pamiętam, ale wiem, że tam użyto z premedytacją i błędnie słowa obraźliwego tylko po to, by podkreślić, że osoba je wypowiadająca była analfabetą. Czy to również uzasadnione błędy?
Czy Budowa fabuły będzie jednakże miała większy sens w ocenie (a przynajmniej w opisywanym kontekście), jeśli pod uwagę weźmiemy miniaturki? Czy wówczas nie powinniśmy się raczej opierać na pomyśle i sposobie realizacji? Przecież trudno będzie przypisać rozbudowaną fabułę czemuś, co od samego początku ma najwyżej kilka (i tak za dużo!) stron.

Też twierdzę, że poradnik przydatny, szczególnie na takim forum. Aczkolwiek wydaje mi się, że każdy szanujący się pisarz/komentator zapragnie zgłębić tajemnice danego tworu i postąpić wedle etapów tutaj sprezentowanych (w mniejszym bądź większym stopniu czy formie, ale zawsze). Problemem - przynajmniej dla mnie - jest tutaj raczej czas poświęcany na jednorazowy komentarz. Każde z nas potrafi napisać konstruktywny komentarz i tylko wydaje nam się, że nie wiemy jak to uczynić. Schody zaczynają się jeśli idzie o ilość nasuwających się uwag. Tak naprawdę mnie osobiście trudno jest skupić się na kompozycji danego komentarza i sprawdzaniu, czy każde z kryteriów zostało zawarte, jeśli nie dosyć, że mam ograniczoną ilość czasu internetowego bądź na komentowanie, to w dodatku nie jestem komputerem i zdarza mi się po prostu zapomnieć napisać o czymś, co wcześniej rzuciło mi się w oczy. A bywa i tak, że po pierwszym przeczytaniu tekstu nie wyłapię błędów i trzeba byłoby przeczytać raz jeszcze, aby je znaleźć.

Ach, jeszcze jedna rzecz, która niesamowicie mnie zaintrygowała.

Cytat:Obiektywność
Jak już komentuję czyjś tekst to staram się być obiektywny. Wszelkie subiektywne preferencje gatunkowe, czy fabularne staram się odrzucić na bok (o stosunku do autora chyba nie trzeba wspominać?). W końcu oceniany jest tekst, nie to jak się wpasowuje w gatunek fantasy, a już tym bardziej nie autor. Jeśli jednak już napiszę coś w związku z własnymi upodobaniami to podkreślam to.

Kompletnie nie zrozumiałam, przepraszam. Jeśli brać pod uwagę to wyjaśnienie określenia "obiektywność", to wypadałoby rzec, że obiektywne jest tylko wytykanie błędów w danym tekście O_o Jeśli oceniając dany tekst, nie weźmiemy pod uwagę gatunku (a co za tym idzie - oryginalności, pomysłu, rozbudowy pomysłu, etc), to co my w zasadzie ocenimy? W tej sytuacji przekreśleniu ulegają też postawione kryteria komentowania, bowiem do tej definicji obiektywizmu pasuje całkowicie i do końca tylko część techniczna komentarza.

Co do literówek - skoro i tak się już czyta to czemu ich nie zaznaczyć? Kwestia indywidualna... ja mam dość niedługo po tym jak ilość literówek robi się dwucyfrowa. Wówczas piszę po prostu, że dalsze literówki autor musi wyszukać sam.


Co do zastosowania błędów... o ile w tekście dłuższym, mogą to być głównie tylko powtórzenia, to o tyle w utworach mniej typowych (miniaturach, poezji) różnie to już bywa.

Co do fabuły w miniaturach: wiadomo, że one rządzą się odmiennymi prawami, aniżeli teksty długie, i wiele z nich fabuły nie posiada. Dlatego z tego co pamiętam, kilka razy wspominałem, że trzeba wziąć pod uwagę charakter tekstu, to co przystoi w miniaturze może nie być mile widziane w dłuższej formie i vice versa.

Cytat:Każde z nas potrafi napisać konstruktywny komentarz i tylko wydaje nam się, że nie wiemy jak to uczynić.

Właśnie dlatego powstał ten "poradnik", aby wykrzesać z ludzi ukryte umiejętności. Jeśli mają się na czymś oprzeć to, o dziwo, nagle nie jest problemem napisanie porządnego i przydatnego komentarza.

Cytat:Schody zaczynają się jeśli idzie o ilość nasuwających się uwag. Tak naprawdę mnie osobiście trudno jest skupić się na kompozycji danego komentarza i sprawdzaniu, czy każde z kryteriów zostało zawarte, jeśli nie dosyć, że mam ograniczoną ilość czasu internetowego bądź na komentowanie, to w dodatku nie jestem komputerem i zdarza mi się po prostu zapomnieć napisać o czymś, co wcześniej rzuciło mi się w oczy. A bywa i tak, że po pierwszym przeczytaniu tekstu nie wyłapię błędów i trzeba byłoby przeczytać raz jeszcze, aby je znaleźć.

Kolejny fakt, z powodu którego powstał ten temat. Łatwiej jest pamiętać i nie pominąć zbyt wielu spraw, jeśli jest to w jakiś sposób pogrupowane i zorganizowane. Taka mała ściągawko-przypominajka na co zwracać uwagę

Cytat:Kompletnie nie zrozumiałam, przepraszam. Jeśli brać pod uwagę to wyjaśnienie określenia "obiektywność", to wypadałoby rzec, że obiektywne jest tylko wytykanie błędów w danym tekście O_o Jeśli oceniając dany tekst, nie weźmiemy pod uwagę gatunku (a co za tym idzie - oryginalności, pomysłu, rozbudowy pomysłu, etc), to co my w zasadzie ocenimy? W tej sytuacji przekreśleniu ulegają też postawione kryteria komentowania, bowiem do tej definicji obiektywizmu pasuje całkowicie i do końca tylko część techniczna komentarza.

No cóż, zdarzało się, że teksty były komentowane w stosunku do osoby, która napisała (nie lubię - zjedziemy, lubię - ach jak wspaniale!).
Dalej chodziło mi o odsunięcie własnych preferencji. Mianowicie, jeśli czytam tekst s-f, a osobiście nie znoszę tego gatunku, to nie nastawiam się z góry na zjechanie tekstu, bo na pewno nie będzie mi się podobał. Poza tym mamy się skupić na tym jak odbieramy utwór, a nie jak on nam pasuje w dane kanony.



Tak czy siak, wiadomą sprawą jest, że wszystko to jest kwestią indywidualną. Ja tylko przedstawiłem swój punkt widzenia; to jak komentuję i jakie komentarze do własnych tekstów chciałbym przeczytać.

Dość ciekawie napisane, myślę że kilka rzeczy śmiało mogę zaadoptować